Veel mensen zijn bang om aan te komen als ze stoppen met roken. Die zorg is begrijpelijk en ook deels terecht. Maar het is goed om de feiten te kennen.
Hoeveel kom je aan?
Een grote analyse in de BMJ (2012) liet zien dat mensen die stoppen zonder hulpmiddelen na een jaar gemiddeld 4 tot 5 kilo zwaarder zijn. De verschillen tussen mensen zijn groot: ongeveer 1 op de 6 stoppers valt juist af, en ongeveer 1 op de 8 komt meer dan 10 kilo aan.
Hoe lang blijf je aankomen?
Het meeste gewicht komt erbij in de eerste drie maanden. Daarna gaat het veel langzamer. Gemiddeld zag het er in dat onderzoek zo uit:
- na 1 maand: ruim 1 kilo
- na 3 maanden: bijna 3 kilo
- na 6 maanden: ruim 4 kilo
- na 12 maanden: ruim 4,5 kilo
Tussen een half jaar en een jaar kwam er gemiddeld nog maar een halve kilo bij.
Waarom kom je aan?
- Nicotine remt de eetlust een beetje en verhoogt de verbranding licht.
- Je smaak en reuk verbeteren, waardoor eten lekkerder wordt.
- Eten kan de plek van de sigaret innemen, als beloning of iets te doen.
Het grootste deel van de extra kilo's komt van meer eten, niet van een tragere stofwisseling.
Wat doet je stofwisseling?
Roken laat je lichaam iets harder werken. Bij een pakje per dag verbrand je ongeveer 10% meer, zo'n 200 kilocalorieën per dag. Stop je, dan valt dat weg. Je stofwisseling gaat dus niet kapot: hij gaat terug naar het tempo dat je zonder nicotine hebt. Dat effect verdwijnt zodra de nicotine uit je lichaam is, dus al in de eerste weken.
Kun je hem weer versnellen? Er bestaat geen middel of truc voor. Wat wel helpt, is bewegen, en vooral krachttraining: meer spieren verbruiken ook in rust meer energie. Een stevige wandeling van een half uur maakt al een flink deel van die 200 kilocalorieën goed.
Wat helpt
- Weet wat de sigaret deed. Was het een beloning? Zoek dan een beloning die geen eten is.
- Plan tussendoortjes in plaats van ze te laten gebeuren.
- Beweeg dagelijks, ook al is het maar een wandeling.
- Ga niet streng diëten in de eerste weken. Twee grote veranderingen tegelijk maakt terugval waarschijnlijker.
- Overweeg nicotinevervangers of stopmedicatie. Die beperken het aankomen zolang je ze gebruikt. Meer daarover lees je in hulp bij stoppen met roken.
Afvallen na het stoppen
Wil je de extra kilo's kwijt? Begin daar pas mee als rookvrij zijn vertrouwd voelt, meestal na een paar maanden. Kies dan voor iets wat je volhoudt: wat kleinere porties, minder snacks en meer bewegen. Een crashdieet geeft honger en stress, en dat zijn precies de momenten waarop de trek terugkomt.
En als je overstapt op vapen?
Een e-sigaret bevat meestal ook nicotine. Zolang je die binnenkrijgt, heeft nicotine hetzelfde effect op je eetlust en verbranding. Of overstappers daardoor minder aankomen, is nog nauwelijks onderzocht. Stop je later ook met de e-sigaret, dan kan het aankomen alsnog komen. Wat de e-sigaret wel en niet doet als stophulp, lees je in stoppen met roken met een e-sigaret.
Weeg het af
De gezondheidswinst van stoppen is veel groter dan het risico van een paar kilo extra. Wie wil, pakt het gewicht aan zodra het rookvrij zijn stabiel is. Hoe de weken na het stoppen verder verlopen, lees je in wanneer wordt stoppen met roken makkelijker.